O TSR

TSR – czyli klient ekspertem?

TSR – Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (z ang. Solution Focused Brief Therapy )w Polsce jako model terapeutyczny jest obecna od lat 90-tych. Przez ten czas z nieznanego podejścia rozwinęła się w silny nurt wykładany na uczelniach w ramach studiów psychologicznych. Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach posiada własną metodologię, charakterystyczne techniki, ale przede wszystkim własną filozofię myślenia o kliencie/pacjencie i procesie terapii.

GENEZA

Korzenie TSR nawiązują do dorobku Miltona H. Ericksona Jednak największy wkład w rozwój tego modelu terapii wnieśli Steve de Shazer i Insoo Kim Berg. Założenia terapii w tym ujęciu są bardzo proste, przy jednocześnie spektakularnie różnym, aniżeli w tradycyjnych modelach, podejściu do klienta/pacjenta. Istotnie odbiegają od tego, co jest kojarzone z terapią i pomaganiem ( w pewnym uproszczeniem można powiedzieć, że tradycyjna terapia bazuje na założeniu, że jednym z celów terapii jest dokonanie wglądu, określenie i odreagowanie w bezpiecznym kontakcie terapeutycznym trudnych emocji, skonfrontowanie się z negatywną stroną swej osobowości, szukaniu przyczyn problemów, diagnozowaniu. Relacja taka ma zwykle charakter długoterminowy). Jak zatem wygląda to w TSR?

GŁÓWNE ZAŁOŻENIA

Podstawowe założenia opisywanego modelu można streścić następująco: koncentracja na pozytywach, rozwiązaniach, teraźniejszości i przyszłości, w możliwie krótkim czasie (w TSR to klient wyznacza termin zakończenia sesji).
Podejście skoncentrowane na rozwiązaniach służy oczywiście budowaniu rozwiązań. Nie koncentruje się zatem na głębokiej analizie problemu, szukaniu jego źródeł, mechanizmów podtrzymujących etc. Celem jest poszukiwanie najbardziej optymalnego, unikatowego rozwiązania dla sytuacji, w której klient się znalazł. Generowane jest ono na drodze procesu terapeutycznego przez samego pacjenta. Terapeuta nie ingeruje w te pomysły (chyba, że zagrażają życiu lub są niezgodne z prawem), nie daje rad, nie podpowiada.

W czasie współpracy wydobywane są i wzmacniane zasoby klienta, jego mocne strony, mądrość, aby miał wystarczająco dużo siły i motywacji do zrealizowania postawionych przed sobą celów i rozwiązań (które znajdują oparcie w jego realnych możliwościach). Kolejnym ważnym założenim jest tworzenie przez terapeutę z osobą uczestniczącą w terapii relacji równorzędnej, bez „górowania” nad nią swoim autorytetem, czy wiedzą, w myśl przekonania „to nasi klienci są największymi znawcami swojego życia”. Pacjent, na równi z terapeutą, staje się zatem ekspertem w danym procesie terapeutycznym. Samo to nastawienie tworzy jego świadomość wpływu na własne życie, sprawczości, podkreśla jego wartość i decyzyjność jako równoważnego partnera w tym procesie. Nie ma tutaj gotowych recept i uniwersalnych rozwiązań. Każdy pacjent jest inny, inna jest jego historia, problem i pomysły jego rozwiązania. A to czym dysponuje terapeuta TSR to wiedza o procesie terapeutycznym, znajomość przydatnych technik, postawa życzliwego wsparcia i zainteresowania. Głównym zadaniem terapeuty TSR (a zarazem jego „tajną bronią”) jest zadawanie właściwych pytań, zaś główną kompetencją klienta jest udzielanie odpowiedzi.

CZAS TRWANIA PROCESU TERAPEUTYCZNEGO

TSR należy, jak widzimy, do nurtów metodologii krótkoterminowych. Ktoś zapyta: jak długo terapeuta pracuje z klientem? Odpowiem słowami wspomnianego już przeze mnie Steva de Shazera z 1990r.
„ Tak długo, jak trzeba i ani jednej sesji dłużej”.
W praktyce mówi się o skuteczności już przy 8 sesjach. Dlaczego możliwe jest wypracowanie pozytywnych, często spektakularnych rezultatów w tak krótkim czasie? Powtórzę: ponieważ TSR skupia się na teraźniejszości i przyszłości, nie koncentruje się na problemie bardziej niż jest to konieczne, w myśl przekonania, że „rozmowa o problemie przynależy do problemu i nie jest rozwiązaniem. Rozmowa skoncentrowana na rozwiązaniu jest pena nadziei, pozytywna, skupiona na przyszłości, sugerując przejściowość problemów” (Berg i de Shazer, 1993).

PODSUMOWANIE

Na koniec zacytuję zasady stanowiące esencję założeń TSR, określane mianem filozofii centralnej:

⦁ jeśli coś nie jest zepsute – nie naprawiaj tego,
⦁ jeśli coś działa – rób tego więcej,
⦁ jeśli coś nie działa, przestań to robić, zrób coś innego,
⦁ małe kroki prowadzą do wielkich zmian,
⦁ człowiek tworzy rzeczywistość, aniżeli ją odkrywa,
⦁ żaden problem nie trwa cały czas,
⦁ język potrzebny do wypracowania rozwiązania jest odmienny od języka potrzebnego do opisania problemu.